Dziś będzie trochę mniej technicznie. Można wręcz powiedzieć, że filozoficznie ze sporą domieszką psychologii. Myślę, że moje (i nie tylko moje) przemyślenia nadają się do umilenia porannej kawy, podróży komunikacją miejską albo posiłku. O czym dziś będę pisał? Trochę o sobie, trochę o innych osobach zainteresowanych programowaniem, a może i ogólnie naukami ścisłymi. Wydaje mi się bowiem, że osoby poświęcające swój czas nowym technologiom wyrabiają z czasem u siebie pewne postawy oraz nawyki, których nie są do końca świadomi. Dotyczy to większości osób. Sprawia to, że
geekiem człowiek staje się w pewnym stopniu hmm… niechcący. Od razu zaznaczam, że słowem
geek nie nazywam stereotypowych introwertycznych gości we flanelowych koszulach i wielkich okularach. Chodzi mi raczej o osoby “ogarnięte życiowo”, które pasjonują się tym co robią i starają się realizować swoje zadania najlepiej jak potrafią. Słowo to jest pozbawione jakiegokolwiek pejoratywnego wydźwięku.
Weźmy pierwszą rzecz, która mi się nasuwa na myśl: godziny pracy. Zastanów się kiedy najchętniej pracujesz. Kiedy najlepiej Ci się uczy albo pisze kod? Mnie osobiście między 21, a 2 w nocy. Współdomowników doprowadza to czasem do szału, ale wtedy na serio świetnie mi się pracuje. Dlaczego? Nie mam zielonego pojęcia. Zjawisku temu zostało poświęcone wiele artykułów w serwisach branżowych. Wymieniają one kilka czynników. Jednym z nich jest cisza w domu i tu zgadzam się z tą teorią w 100%. Wszyscy śpią, mogę się skupić i zająć swoją robotą. Nikt nie pierze, nie ogląda telewizji, nie rozmawia, nie łazi za moimi plecami. Jestem tylko ja i moje taski do wykonania. No dobra, ale przecież cicho jest też, gdy wszyscy są w pracy/szkole – po bożemu między 8-16. Komentatorzy twierdzą, że wpływ na to ma oświetlenie. W nocy monitor oraz lampka pełnią jedyne źródło światła w pomieszczeniu. Dzięki temu nic nie rozprasza: ani to co się dzieje za oknem, ani sterta papierów na biurku. Ja bym do tego dodał jeszcze jeden aspekt: po 23 zaczyna spadać aktywność w Sieci. Nikogo nie korci już by spojrzeć na ulubione forum, na fejsa, albo innego czorta. Po prostu prawie nic tam się już nie dzieje. Poza tym na ramieniu siedzi znany z kreskówek aniołek i szepcze: “miałeś to dziś zrobić, a dzień już się kończy, daruj sobie fejsa”. True story 
Inna sprawa (ale powiązana w pewien sposób): zastanawialiście się kiedyś, dlaczego programując stwierdzenie “kładę się/zrobię za 10 min” oznacza często co najmniej godzinę? Wydaje mi się, że pisząc oprogramowanie lubimy odznaczać taski jako wykonane. Nikt nie znosi przerywać pisania kodu w środku realizowania jakiegoś elementu aplikacji. Dlaczego? Oderwanie się od komputera w trakcie rozwiązywania problemu oznacza, że pójdziemy spać ze świadomością, że następnego dnia mamy coś do zrobienia. To smutne żegnać dzień planując robotę już na następny, nie? Co jednak ważniejsze w trakcie pracy nad jakimś zagadnieniem mamy wszystko poukładane w głowie: co zrobić, jak zrobić, na co uważać. Przypomina to trochę pracę artysty malarza, który widzi oczami wyobraźni swój obraz. Przerwanie malowania i zajęcie się czymś innym oznacza, że wizja ta ulatnia się z głowy. Identycznie jest z programowaniem. Nikt zatem dobrowolnie nie przerwie rozwiązywania problemu, który jest już rozłożony na czynniki pierwsze. Oderwanie się od pracy oznaczałoby bowiem konieczność przeanalizowania wszystkiego w głowie ponownie. Znów musielibyśmy się wdrożyć w problem. No tak, ale dlaczego od razu nie powiemy: “idę spać za godzinę”. Myślę, że jest to równie często związane z chęcią “spławienia” rozmówcy jak i z przecenieniem swoich możliwości. Gdy napiszemy dany fragment kodu to okazuje się, że gdzieś popełniliśmy błąd. Szukanie tego błędu zajmuje czasem dużo czasu i w ten oto sposób 10 min staje się godziną.
Wydaje mi się, że chęć skupienia się tylko i wyłącznie na rozwiązywanym problemie wpływa w pewnym stopniu też na interakcje z innymi ludźmi. Wyobraźmy sobie sytuację: pracujemy nad interesującym zagadnieniem, a tu nagle dryyyyn dryyyyn – telefon. Co robimy jako osoba zajęta czymś absorbującym? Oczywiście odbieramy, ale często niechętnie. Zaobserwowałem trzy główne sposoby przeprowadzania rozmowy:
- Udajemy, że słuchamy co mówi rozmówca zgodnie z zasadą: “jednym uchem wlatuje, a drugim wylatuje”. Stosujemy przy tym pomruki i przytakiwania wskazujące, że zgadzamy się ze słowami rozmówcy i zrobimy co sobie tylko zażyczy (z przyznaniem się do tego, że nie słuchamy i oddaniem się za karę w niewolę na wieczne zmywanie naczyń włącznie).
- Staramy się jak najszybciej załatwić sprawę i zminimalizować ilość słów wypowiadaną przez obie strony (doprowadzając drugą stronę czasami do złości stwierdzeniem: “muszę kończyć, bo jestem zajęty”).
- Odchodzimy od komputera, dajemy odpocząć oczom oraz innym częściom ciała i idziemy zrobić sobie np. herbatę skupiając się na rozmowie.
Każdy się pewnie przekonał, że pierwsze dwa podejścia mogą mieć przykre konsekwencje. W związku z powyższym osobiście radzę stosować zawsze ostatnią strategię w myśl zasady: “ludzie przed pracą”. Fakt faktem znów wracamy do tego, że w nocy telefonów nie ma => lepiej się pracuje.
Kolejna sprawa: chyba nie pomylę się, gdy powiem, że żaden programista nie lubi zajmować się rzeczami, które nie stanowią dla niego wyzwania. Wymigiwanie się od nierozwijających zajęć to praktyka stosunkowo powszechna. Kto z Was lubił na studiach pisać testy jednostkowe? A dokumentację? Co z wykliwaniem diagramów w UML? Jeżeli nie ma chętnego na podjęcie się taska to realizuje się go co prawda niechętnie, ale mimo wszystko poprawnie. Innym dobrym przykładem jest instalowanie znajomym i rodzinie systemu operacyjnego (w 99,99% przypadków od pewnej firmy na M). Osobiście lubię pomagać i robię to na serio chętnie. Uwierzcie, że nie jestem aspołeczny i kocham swoich najbliższych oraz pomagać im w miarę swoich możliwości. Usłyszałem gdzieś jednak stwierdzenie, że kazać programiście instalować Windowsa to jak architektowi nosić cegły na budowie. No cóż… Trudno się z tym nie zgodzić. Co więc robi w takim przypadku typowy geek? Organizuje sobie pracę w taki sposób, aby coś robić ciekawego, a system instalował tak jakby przy okazji.
Ciekawość. Uch, to jest coś co na serio wyróżnia osobę, która pracuje tylko dla kasy od programisty pasjonata. Nie chodzi mi tu bynajmniej o ciekawość w stylu: z kim Kasia Cichopek była na bankiecie lub kto wygra kolejną edycję Tańca z gwiazdami. Osobiście nie rozróżniam Kingi Rusin od Nataszy Urbańskiej. Serio. Nie wydaje mi się, aby ta wiedza była mi do czegokolwiek potrzebna. Chodzę do teatru, do kina, czytam dużo książek, uwielbiam słuchać muzyki. Interesuje mnie jednak to co jest moim zdaniem najważniejsze, czyli treść i forma. Chcę miło spędzić czas z najbliższymi, rozerwać się i odchamić. Interesowanie się kim jest aktor X, z kim sypia, jakim autem jeździ uważam za stratę czasu. Ten czas można przecież wykorzystać do poznania tylu fascynujących rzeczy! Każdy geek ma na serio dziesiątki jak nie setki zagadnień, którymi chciałby się kiedyś zająć. Geek nie zna takiego pojęcia jak nuda. Jeżeli ma chwilę czasu, bliscy są zajęci, nie jest zmęczony, a inne zajęcia nie wchodzą w grę (w moim przypadku sport albo oglądanie sportu) to w większości przypadków zacznie zgłębiać tajniki czegoś z tej listy. Z ciekawością związany jest jeszcze jeden problem. Geeka cholernie łatwo czymś zainteresować. Zwłaszcza jeżeli wymaga to logicznego myślenia i ma chwilę czasu. Ciekawy oznacza w słowniku tych osób coś niebanalnego i wymagającego zastanowienia się. Daj takiemu geekowi jakiś problem algorytmiczny, powiedz mu dlaczego warto go rozwiązać i masz gościa z głowy na kilka dni.
Język. Geek ma już tak wszystkie klepki poprzestawiane, że wszystko mu się kojarzy z technologiami. Kilka przykładów:
- Drzewo. Dla geeka pierwsza myśl to struktura danych, dla normalych ludzi roślinka.
- Węzeł. Dla geeka element grafu, dla normalnych ludzi odpowiednio poprzelatany sznur.
- Graf. Dla geeka struktura danych, dla normalnych ludzi malunek na ścianie.
- Wskaźnik. Dla geeka zmienna przechowująca adres innej zmiennej w pamięci, dla normalnych ludzi coś wykorzystywanego przy prezentowaniu.
- Bramka. Dla geeka logiczna, dla normalnego człowieka miejsce gdzie trzeba kopnąć piłkę.
- Pamięć. Dla geeka w komputerze, dla normalnego człowieka w głowie.
- Ada. Dla geeka język programowania, dla normalnego człowieka imię kobiety.
- Sieć. Dla geeka komputerowa, dla normalnego człowieka narzędzie do łapania ryb.
- …
Mógłbym wymieniać tak i wymieniać. Przykładów jest na serio ogrom. Czy to coś złego? Wydaje mi się, że nie jeżeli nie utrudnia to kontaktów z innymi ludźmi. Siedzimy w technologii po uszy, ale jak długo stringi kojarzą Ci się z kobiecymi majtkami, a nie zbiorem łańcuchów znakowych, to wszystko z Tobą chłopie w porządku
Wiem, że sporo wymienionych tu spostrzeżeń dotyczy osób także niezainteresowanych nowymi technologiami. Wydaje mi się jednak, że większość powyższych cech dotyczy geeków w jakiś szczególny sposób. Myślę, że warto zdawać sobię sprawę, że czasami takie zachowanie może być niezrozumiałe dla naszych bliskich. Ludzie ci kochają nas m.in. za to co nas od nich różni. Należy jednak pamiętać, że mają też ograniczone rezerwy cierpliwości i tolerancji. Fakt, że żona pozwala Ci lutować w dopiero co posprzątanym pomieszczeniu nie oznacza, że można przekładać pasje nad wyjście z nią i poświęcanie jej uwagi. “Ludzie przed pracą”.
